Insectensteken en -beten: zo voorkom, herken en behandel je ze tijdens je vakantie

Insectensteken en -beten komen overal ter wereld voor, dus ook tijdens je vakantie. Je krijgt ze vooral wanneer je veel buiten bent. Ze kunnen allemaal voor jeuk, pijn of zwelling zorgen. Meestal zijn de klachten onschuldig, maar elke steek of beet vraagt om een iets andere manier van behandelen. Door te weten hoe je ze kunt voorkomen, herkennen en behandelen, kun je klachten beperken en weet je wanneer het verstandig is om extra alert te zijn.

Een steek van een mug

Een muggensteek is meestal onschuldig, maar kan flink jeuken. De steek ziet eruit als een klein rood bultje, soms met een lichte zwelling eromheen. De jeuk ontstaat doordat de mug bij het steken speeksel in de huid achterlaat. Bij sommige mensen kan de huid wat sterker reageren en meer opzwellen.

Muggensteken zijn niet altijd te voorkomen, maar je kunt het risico wel beperken. Bedekkende kleding helpt, vooral in de schemering wanneer muggen het actiefst zijn. Insectenwerende middelen op de huid kunnen ook bescherming bieden. Daarnaast helpen horren voor ramen en deuren en het vermijden van stilstaand water in de tuin.

Bij een muggensteek helpt koelen om de jeuk en zwelling te verminderen. Probeer niet te krabben, omdat dit de huid kan beschadigen. Een verkoelende gel of een milde antihistaminecrème kan de jeuk ook verlichten.

Wesp en bij

Wespen- en bijensteken zijn meestal pijnlijker dan muggensteken. Je voelt vaak direct een stekende of branderige pijn en de huid wordt rood en dik. Na een steek van de bij blijft vaak een angel in de huid achter, bij een wesp is dat niet het geval. Wespen kunnen meerdere keren steken, terwijl een bij dat maar 1 keer doet.

Je verkleint de kans op een steek door rustig te blijven als er een wesp of bij in de buurt is. Sla ze niet weg en wees voorzichtig met eten en drinken buiten, vooral met zoete producten. In de tuin helpt het om afval en lege glazen snel op te ruimen.

Na een steek is het verstandig de plek meteen te koelen. Bij een bijensteek verwijder je de angel zo snel mogelijk door onder de steekplaats opwaarts te drukken. Dan kun je de angel voorzichtig wegschrapen. Koelen en eventueel een verzachtende zalf helpen tegen pijn en zwelling. Een lichte zwelling is normaal en trekt meestal binnen een paar dagen weg.

Een tekenbeet

Een tekenbeet merk je vaak niet meteen. De teek blijft in de huid vastzitten en ziet eruit als een klein donker puntje. Na het verwijderen kan er een rood plekje ontstaan. Meestal is dat onschuldig, maar het is belangrijk alert te blijven, omdat teken ziekten kunnen overdragen, zoals de ziekte van Lyme.

Na wandelen in het bos, de duinen of in hoog gras is het verstandig je huid goed te controleren, vooral in knieholtes, liezen, oksels en achter de oren. Ze gaan meestal op warmere plekken in het lichaam zitten. Door een teek binnen 24 uur te verwijderen, verklein je de kans op besmetting. Het is aan te raden om tijdens het tekenseizoen met bedekte kleding de bossen in het gaan. Op de tekenradar kun je zien waar de teken actief zijn in Nederland.

Verwijder een teek met een tekenpincet of een puntige pincet, zo dicht mogelijk op de huid. Trek de teek rustig recht omhoog. Ontsmet daarna de huid en houd de plek in de weken daarna in de gaten. Ontstaat er een steeds groter wordende rode ring of krijg je griepachtige klachten, neem dan direct contact op met de huisarts.

Daas

De beet van een daas, ook wel paardenvlieg genoemd, is vaak direct pijnlijk. De huid kan sterk rood worden en flink opzwellen. Soms ontstaat er een harde, warme plek die enkele dagen gevoelig blijft. Een dazenbeet geeft vaak meer klachten dan een muggensteek.

Dazen komen vooral voor in landelijke gebieden en in de buurt van water. Bedekkende kleding helpt om beten te voorkomen, vooral tijdens wandelen of fietsen. Insectenwerende middelen werken tegen dazen minder goed dan tegen muggen, maar kunnen soms toch wat bescherming geven.

Bij een dazenbeet is koelen belangrijk om pijn en zwelling te verminderen. Probeer niet te krabben, omdat dit de huid kan beschadigen. Als de zwelling na een paar dagen niet afneemt of juist groter wordt, is het verstandig contact op te nemen met de huisarts.

Vlooien en bedwantsen

Vlooien- en bedwantsenbeten ontstaan vaak binnenshuis en zitten meestal in groepjes bij elkaar. De beetjes zijn klein, rood en jeuken vaak heel erg. Ze komen vooral voor op onbedekte huid, zoals armen, benen en de hals.

Om nieuwe beten te voorkomen, is het belangrijk de bron aan te pakken. Bij vlooien is dat vaak een huisdier. Maar bij bedwantsen gaat het meestal om besmet meubilair of bagage. Soms is een grondige schoonmaak of zelfs professionele bestrijding nodig.

De behandeling van de beten zelf is gericht op het verminderen van jeuk. Koelen en een verzachtende of antihistaminecrème kunnen helpen. Blijft de jeuk aanhouden of raken de plekjes ontstoken, dan is het verstandig je huisarts te raadplegen.

Wanneer moet je medische hulp inschakelen?

De meeste insectensteken zijn onschuldig. Krijg je na een steek last van benauwdheid, duizeligheid of zwelling van lippen, tong of keel, dan kan er sprake zijn van een ernstige allergische reactie. In dat geval is direct medische hulp nodig. In het buitenland kun je dan de alarmcentrale inschakelen. Ga nooit zomaar naar een buitenlandse arts, maar luister naar het advies van de alarmcentrale.

Bronnen: Thuisarts, Service Apotheek, huidarts.com. Foto: Shutterstock