Hoe makkelijk kan een piloot zich vergissen in een start- of landingsbaan?

Als leek denk je misschien dat het verschil tussen de start- en landingsbaan les 1 op de vliegschool is. En natuurlijk is dat bij piloten ook in het hoofd gestampt. Maar toch blijft een vliegtuig besturen mensenwerk en zeker onder druk kan de piloot een verkeerde inschatting maken. Zo gebeurt dat op 5 februari 2026, wanneer een vliegtuig op Brussels Airport (Zaventem) per ongeluk op de landingsbaan opstijgt. Gelukkig met goede afloop. Maar hoe kan deze vergissing ontstaan?

Wat is het verschil tussen een start- en een landingsbaan?

Natuurlijk is een startbaan een plek voor vliegtuigen om op te stijgen en de landingsbaan, ook wel taxibaan genoemd, de plek om te landen. Het is van groot belang dat er onderscheid is tussen de 2 banen, want anders kunnen vliegtuigen met elkaar in botsing komen. Om duidelijk aan te geven om welke baan het gaat, is de landingsbaan gemarkeerd met witte lampen en de startbaan met blauwe. Ook heeft de laatste baan een groene streep in het midden. Dat lijkt vrij duidelijk. Toch lijkt een piloot zich op 5 februari te vergissen. Al is de reden nog onbekend.

Waarom kan een piloot de start- en landingsbaan met elkaar verwarren?

Ten eerste is het logisch dat de eerder genoemde lampen beter zichtbaar zijn in het donker dan overdag. Het licht schijnt dan simpelweg feller. Maar ook dan is het verschil tussen de banen overduidelijk en het is bovendien het werk van de piloten om de start- en taxibaan van elkaar te kunnen onderscheiden.

Een reden om toch per ongeluk de verkeerde baan te gebruiken, is als er haast in het spel is. Zodra de luchtverkeersleiding aangeeft dat het vliegtuig kan vertrekken, moet het wachtende vliegtuig snel de lucht in. Soms kan het voorkomen dat de handeling snel moet gebeuren en dat het vliegtuig uit haast per ongeluk een afslag te vroeg neemt. Mogelijk heeft de leiding dan te vroeg de instructie gegeven om te vertrekken. Of de piloot heeft na de melding in haast het toestel de verkeerde baan op gestuurd.

In dit artikel legt VRT uit hoe het mogelijk kan zijn dat de piloot de verkeerde afslag heeft genomen.

Hoe groot is de kans dat dit gebeurt?

Het besturen van een vliegtuig blijft mensenwerk. Maar toch is de kans zeer klein dat het nog een keer gebeurt. Mocht de piloot een verkeerde inschatting maken, dan zit er ook nog een copiloot naast. Het risico dat een vliegtuig uiteindelijk ook echt de verkeerde baan pakt, net zoals op 5 februari 2026, is dan ook zeer uitzonderlijk.

Bronnen: VRT, NOS, HLN. Foto: Shutterstock.